ગીરના જંગલમાં ૧૧ દિવસમાં નિપજયાં ૧૧ સિંહોના મૃત્યુઃ કુદરતી રીતે થયા છે કે શું તેના માટે ઉચ્ચ અધિકારીઓ દ્વારા હાથ ધરાઈ તપાસ / જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ૩ પોલીસ કર્મીને રાજીનામા આપવા માટે આપ્યો હતો સમયઃ ના આપ્યા તો નિપજાવી હત્યાંઃ આ હત્યામાં આતંકી નાઈફૂની સંડોવાણી ? / ભાવનગરમાં સ્વાઈનફૂલના કારણે છેલ્લા ર૪ કલાકમાં ૩ લોકોના નિપજયાં મૃત્યુઃ પ લોકો સારવાર હેઠળ / સુરતના નગરસેવકોને આવી દિવાળીઃ વેતનમાં કરાયો ૩પ૦ ટકાનો ધરખમ વધારો / શીંજો આબે એલડીપી પક્ષના વડા ચૂંટાતા જાપનના વડાપ્રધાન પદ માટે રહેશે ચાલુ / ફિલીપાઈન્સમાં ભૂસ્ખલનઃ ૧૮ વ્યક્તિઓના મૃત્યુઃ અનેક ઘરો થયા જમીનદોસ્ત

મોટા વાગુદડમાં જંગી વળતર આપતી 'પામારોઝા'ની ખેતી

જામનગર જિલ્લામાં અવનવા ખેતીના સફળ પ્રયોગો થઈ રહ્યા છે. જેમાં હાલમાં ધ્રોળના મોટાવાગુદડમાં ૧રપ વીઘા જમીનમાં પામારોઝા ઘાસનું વાવેતર અને પાક છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી લેવામાં આવી રહ્યો છે. આ પામારોઝા ઘાસમાંથી (એક ટન ઘાસની કેપેસીટીવાળા) વિશેષ યુનિટ દ્વારા વાડીમાં જ તેલ કાઢવામાં આવે છે. જેની રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ખૂબ માંગ છે. પામારોઝાએ બહુવર્ષિય રતુન પાક છે જેના એકવાર વાવેતર પછી પાંચ વર્ષ સુધી પાક લેવામાં આવે છે અને તે ખેડૂતોને મહેનતની સામે જંગી વળતર અપાવે છે.

ધીરજલાલ ભગવાનજીભાઈ ગોપાણી તથા પ્રવિણભાઈ ઔચડભાઈ સંતોકી દ્વારા આ વિશેષ પ્રકારની ખેતી કરવામાં આવી રહી છે. સૂક્ષ્મ પિયત પદ્ધતિના આદર્શ પ્લાન દ્વારા જીજીઆરસીની સબસિડીથી ડ્રીપ ઈરિગેશન પદ્ધતિથી પિયત કરવામાં આવે છે. વાડીથી સાડાત્રણ કિ.મી. દૂર આવેલા ચેકડેમમાંથી પ્રાપ્ત થતા દૈનિક સાડાઆઠ લાખ લિટર પાણીનો વાડીમાં ટાંકા  અને ખેતતલાવડી (૮૦ ટ ૮૦ ફૂટ માપની તાલપત્રી) માં સંગ્રહ કરવામાં આવે છે. આ પાણીને સૂક્ષ્મ પિયત પદ્ધતિના સેન્ડ ફિલ્ટર દ્વારા શુદ્ધ કરીને ડ્રીપ ઈરીગેશન દ્વારા પાકમાં પહોંચાડવામાં આવે છે. જામનગર અને દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો, જીજીઆરસીના ફિલ્ડ ઓપરેશનના જુનિયર ઓફિસર રમેશ ડાંગરના જણાવ્યાનુસાર,  ડ્રીપ ઈરીગેશનથી સિંચાઈ, ઓછા વરસાદના વર્ષમાં પણ ઉત્તમ પાક લેવા માટે ખેડૂતો માટે કવચરૃપ બની રહે છે.

મોરબીના અને બીએસસી રસાયણ શાસ્ત્રનો અભ્યાસ કરનાર ધીરજલાલ જણાવે છે કે, તાસવાળી જમીન (મોરમવાળી/સારા પાણીના નિતારવાળી) પામારોઝાના વાવેતર માટે વધુ અનુકૂળ છે. પામારોઝાના (બીજ) સીડ્ઝ હાલમાં ગુજરાતમાં રૃા. ૧૦૦૦ થી રૃા. ૧ર૦૦ પ્રતિ કિલો લેખે મળે છે.  અમે જ્યારે ચાર વર્ષ પહેલા ખરીદી કરી ત્યારે રૃા. ૧પ૦૦ લેખે કિલો બીજ ખરીદ્યા હતાં. પામારોઝાની ખેતી રતુન પાક કહેવાય છે, જેનો પાક એકવાર વાવેતર પછી સતત પાંચ વર્ષ સુધી લઈ શકાય છે.

પામારોઝાની ખેતી બે પ્રકારે થાય છે. એક સીધું બીજ વાવીને  અને બીજું ધરૃ ઉછેર કરીને (દા.ત. જવારા જેવા નાના રોપ એક જગ્યાએ ઉગાડીને તેને ફરીથી બીજી જગ્યાએ વાવેતર કરી ઘઉં તરીકે પાક લેવાય તે રીતે). બિયારણનું સીધું વાવેતર કરવાનું હોય ત્યારે એક વીઘામાં સવા કિલો બીજ નાખવામાં આવે છે અને ધરૃ ઉછેર એટલે કે, ફેર રોપણી કરવી હોય તો એક વીઘામાં ૮૦૦ ગ્રામ બિયારણ નાખી ધરૃ (રોપા) ઉછેરવામાં આવે છે. ધરૃ ઉછેરનો પ્રકાર વાવણી માટે વધુ ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. કારણ કે છોડમાં જમીનમાંથી પોષકતત્ત્વો પહેલેથી જ ઉમેરાઈ જાય જેથી છોડ વધુ તંદુરસ્ત રહે અને તેને જ્યાં પાક ઉગાડવા માટે રોપવામાં આવે ત્યાં પણ તેની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધુ રહે છે. ફેરરોપણી વખતે મૂળ બહાર રહી ન જાય તે બાબતનું ખાસ ધ્યાન રાખવાનું હોય છે. બીજથી રોપણી કરીએ તેમાં ૩૦ ટકાથી ૪૦ ટકા બિયારણ નિષ્ફળ જવાની શક્યતાઓ રહે છે. કારણ કે તેની વાવણીની ઊંડાઈ એકસરખી હોતી નથી. અમે ૧રપ વીઘા જમીનમાં (ર.પ ટ ૧.રપ) ફૂટ મુજબ વાવણી કરી પામારોઝાનો પાક લઈએ છીએ.

બી નું વાવેતર કર્યા પછી ત્રીસથી ચાલીસ દિવસમાં તે રોપાની ફેરરોપણી કરી દેવામાં આવે છે. એક વરસાદ પછીનો સમય (મે-જૂન મહિનો) પામારોઝાના બી ના વાવેતર માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. ફેરરોપણી પછી પહેલા વર્ષે નીંદામણ કરવું પડે છે જેમાં, બે ચાસ વચ્ચે રાપ કાઢવા સાંતીની જરૃર પડે છે. છોડની ઊંચાઈ એક ફૂટ થઈ ગયા પછી જ નીંદામણ કરવામાં આવે છે. પિયતમાં ચાર કલાક, છ દિવસે પાણી ડ્રીપ ઈરીગેશનથી આપીએ છીએ. ખાતરમાં વીઘે પંદર કિલો યુરિયા પહેલા ડોઝમાં અને પછી વીઘે બે કિલો ઓગળેલું ખાતર ઉમેરવાનું પુનરાવર્તન કરવામાં આવે છે. છોડ છ ઈંચથી નવ ઈંચનો થાય ત્યારે પહેલા યુરિયા અને પછી વીસ દિવસે ડીએપી નાખવામાં આવે છે. ધરૃની ફેર રોપણી પછી વાવેતરમાં ૬૦ થી ૬પ માં દિવસે ફાયનલ પાક તૈયાર થઈ જાય છે. પામારોઝાનો છોડ ખૂબ સંવેદનશીલ છે તેથી વહેલી વાવણી કરવામાં આવે તો ઉનાળાની સખત ગરમીને કારણે નેવું ટકા જેટલો પાક બળી જવાની શક્યતાઓ રહે છે. ખરીફ પાક તરીકે પામારોઝાની ખેતી થાય છે. ફેરરોપણીમાં એક જગ્યાએ બીનું વાવેતર કર્યા પછી ત્રીસથી ચાલીસ દિવસ પછી છોડ ઉગે તેને દોઢ કલાકમાં જ અન્ય જગ્યાએ વાવી દેવામાં આવે છે. તે વાવણી પણ સાંજના સમયે ઠંડકમાં કરવામાં આવે છે. પહેલો પાક મોટેભાગે દશેરાથી લાભ પાંચમ સુધીમાં લેવામાં આવે છે. બીજથી સીધું વાવેતર કર્યું હોય તો ૯૦ દિવસ પછી પાક ઉતરે છે. વરસાદમાં પાક ઉતારવમાં નથી આવતો કારણ કે પામારોઝા તંતુમૂળ પ્રકારનો નાજુક છોડ છે. કાપણી વખતે જમીનથી ત્રણ ઈંચ ઉપર સુધી છોડને રહેવા દઈ, તેના ઉપરનો ભાગ માત્ર જ રીપરથી કાપવામાં આવે છે. છોડની કાપણી પછી ર૪ થી ૪૮ કલાકમાં તેમાંથી તેલ કાઢવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી દેવામાં આવે છે. તાસવાળી જમીનમાં પાક લેવાના આઠથી દસ દિવસ પહેલા તથા કાંપવાળી જમીનમાં બારેક દિવસ પહેલા પિયત બંધ કરી દેવાનું હોય છે. ખરાબાવાળી જમીનમાં પણ પામારોઝાનો પાક લઈ શકાય છે તેમાં પાક થોડો ઓછો મળે છે. તમામ પ્રકારની જમીનમાં પામારોઝાનો પાક લઈ શકાય છે. પાક ઉતારતી વખતે જમીન સૂકાયેલી હોવી જોઈએ. કારણ કે તેનાથી છોડના તેલની ગુણવત્તા/પ્રમાણ વધુ મળે અને ભેજ ઘટે. કાપણી બપોરે ૧૧ થી ૩ વાગ્યાની વચ્ચે કરવામાં આવે છે જેથી ઘાસમાં ભેજનું પ્રમાણ ઓછું મળે. પર્યાપ્ત સૂર્યપ્રકાશ જ છોડમાં તેલનું પ્રમાણ/ગુણવત્તાને વધારે છે. પહુેલા વર્ષે ત્રણ વખત અને બાકીના ચાર વર્ષમાં (દરેક વર્ષે) ચાર વખત પાક ઉતરે છે.

પહેલા વર્ષે, પહેલા વાઢે વીઘા દીઠ એક ટન ઘાસમાંથી સાડાત્રણ કિલો તેલ, બીજા વાઢે વીઘાદીઠ દોઢ ટન ઘાસમાંથી સાડાસાત કિલો તેલ તથા ત્રીજા વાઢે વીઘા દીઠ સાવ ટન ઘાસમાંથી સવાઆઠ કિલો તેલ મળે છે. જ્યારે બીજા વર્ષે, પહેલા વાઢે વીઘે સવાબે ટન ઘાસમાંથી નવ કિલો, બીજા વાઢે વીઘે દોઢ ટન ઘાસમાંથી નવ કિલો, ત્રીજા અને ચોથા વાઢે, વીઘે એક ટન ઘાસમાંથી સવાઆઠ કિલો એમ તેલ મળે છે. બાકીનો, ત્રીજા, ચોથા અને પાંચમા વર્ષે અંદાજિત બીજા વર્ષની જેમ ઘાસનો પાક તથા તેલનું પ્રમાણ મળે છે.

આ પાકના ઉત્પાદનની તથા નફાની વાત કરીએ તો પહેલા વર્ષમાં જોઈએ તો બિયારણની ખરીદીથી માંડીને, બેંકની લોનના વ્યાજની ચૂકવણી, માણસોને ચૂકવાતી મજૂરીની રકમ આ તમામનો કુલ વીઘા દીઠ ખર્ચ રૃા. ૧૪,૦૦૦ થાય છે. પહેલા વર્ષે ૧૯ કિલો તેલ વીઘે મળે અને તેનો વેંચાણભાવ સરેરાશ રૃા. ર૦૦૦ પ્રતિ કિલો હોય ત્યારે ખર્ચના રૃપિયા તેમાંથી બાદ કરતા વીઘે ર૪,૦૦૦ નો ફાયદો થયો ગણાય. બીજા વર્ષે તથા બાકીના વર્ષોમાં ૩૬ કિલો તેલ વીઘે મળતા, ખર્ચ બાદ કરીને વીઘે રૃા. પ૮,૦૦૦ નો ચોખ્ખો નફો મળે.

આ ઉત્પાદન વેંચવામાં ખેડૂતોને તકલીફ પડતી નથી. કારણ કે લખનૌ, કાનપુર, દિલ્હી, મુંબઈ, ઉત્તરપ્રદેશ, દક્ષિણ ભારત આ તમામ જગ્યાએ પામારોઝા ઓઈલની માંગ ખૂબ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાએ પણ તે કિંમતી છે. તેથી ખરીદનારાઓ જ ખેડૂતોને શોધી લે છે. ખેડૂતના બેંક ખાતામાં માલની રકમ જમા થાય એટલે તે તેની  ડિલિવરી કરી દે છે. આ તેલની સાથે સેપરેટરમાં છૂટું પડતું પાણી પણ ગુણકારી છે. અમદાવાદમાં એક ખાનગી ફાર્મા રિસર્ચ કંપનીએ પણ આ અંગે સંશોધન હાથ ધર્યું છે. ઘણાં ગ્રામવાસીઓ આ પાણી વિનામૂલ્યે લઈ જાય છે અને દાદર, ગુમડા, ખસ, ખરજવું જેવા ચામડીના દર્દોના મોટેભાગે તેના ચમત્કારિક પરિણામો આવ્યા છે. મામારોઝા તેલ કે જે મુખ્ય પ્રોડક્ટ છે તે એન્ટિવાયરલ, એન્ટિસેપ્ટિક, બેક્ટેરીઆઈડલ, ડાયજેસ્ટીવ એવા અનેક ગુણોથી ભરપૂર છે. જેનો ઉપયોગ મોટેભાગે સાબુ, પરફ્યૂમ, કોસ્મેટિક્સ, પાવડર વગેરે બનાવવામાં થાય છે.

પામારોઝા ઓઈલ પ્લાન્ટની કામગીરી

પામારોઝા ઓઈલ પ્લાન્ટમાં સાડાઆઠ લાખ રૃપિયાની કિંમતના (ત્રણ વર્ષ પહેલાની ખરીદ કિંમત) એક ટન કેપેસીટીના વેસલમાં પામારોઝા ઘાસ નાંખવામાં આવે છે અને તે વેસલને ઢાંકી દઈ, બોઈલરથી તેને ગરમ કરવામાં આવે છે. જેથી ૮૦૦ સે તાપમાને ઘાસમાંથી તેલ અને વરાળ નીકળે છે. તે  વરાળ અને તેલ સેમી ફન્ડેશર અને મેઈન કન્ડેન્શરમાંથી પસાર  થતા વરાળ ઠરી જઈ પાણીમાં રૃપાંતરિત થાય છે. જે પાણીમાં, તેલ અને પાણી ધનતા પ્રમાણે છૂટા પડે છે બાદમાં એક પાઈપમાંથી તેલ અને એક પાઈપમાંથી પાણી બહાર નીકળે છે. આ ઘાસ જે વેસલમાં ઉકાળવામાં આવ્યું હોય છે તેને ઠરી ગયા પછી બહાર કાઢી લેવામાં આવે છે અને બહાર તે સૂકાઈ જાય પછી તે જ ઘાસનો બોઈલરમાં બળતણ તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

હવામાન

weather

શબ્દવ્યુહ

માર્કેટ યાર્ડ - હાપા, જામજોધપુર, જામનગર બ્રાસ સીટી:

માર્કેટ યાર્ડ - હાપા   ઘઉં ....242 ...383 । મગ ....800 ...1680 । લસણ ....160 ...805 । ચણા। ....160 ...805   માર્કેટ યાર્ડ - જામજોધપુર   કપાસ। ....780 ...937 । જીરૂ। ....2600 ...3125 । અરેંડા। ....650 ...729   જામનગર બ્રાસ સીટી   બ્રાસ હાની ઢાંળો ...315.00 । બ્રાસ હાની વાસંણ ...327.00 । બ્રાસ હાની પાઈપ ...329.00 । બ્રાસ વિલાયતી ....310.00