રોમીયો-જુલિયેટ ક્લોઝ અંગે

                                                                                                                                                                                                      

આ વખતે કેન્દ્રીય બજેટ પહેલી ફેબ્રુઆરીને રવિવારે રજૂ થવાનું છે, અને તે પછી બે તબક્કામાં બજેટ સત્રનો આરંભ થશે. પહેલા સત્રમાં વૈધાનિક અને સંવૈધાનિક પ્રક્રિયાઓ પૂરી કરીને કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ પહેલી ફેબ્રુઆરીના દિવસે બજેટ રજૂ કરશે, અને સંલગ્ન  ટૂંકી ચર્ચા થશે અને તે પછી બીજા તબક્કામાં બજેટ પર વિસ્તૃત ચર્ચા થશે. આ દરમ્યાન વિપક્ષો દ્વારા એસઆઈઆર, બાંગલાદેશ, ટ્રમ્પ ટેરિફ સહિતના મુદ્દાઓ તો ઉઠાવાશે જ, પરંતુ હવે તેમાં એક મહત્ત્વપૂર્ણ મુદ્દો ઉમેરાઈ શકે છે.

હકીકતે સુપ્રિમકોર્ટે પોકસોના કાયદાનો દુરૂપયોગ થતો અટકાવવાના ઉપાયો પર વિચાર કરવાના નિર્દેશો કેન્દ્ર સરકારને આપ્યા હતા. એક સુનાવણી દરમ્યાન સુપ્રિમકોર્ટે એડવાઈઝ અથવા ભલામણના સ્વરૂપમાં આપેલા આ નિર્દેશો પછી કેન્દ્ર સરકારે આ દિશામાં વિચારવું પડે તેમ જ છે અને આ મુદ્દે તત્કાળ ચર્ચા કરી સંસદ સમક્ષ આ પ્રસ્તાવ રજૂ કરવો જ પડે તેવા સંજોગો ઊભા થઈ ગયા છે. એક કેસના ચૂકાદાની નકલ કેન્દ્રીય કાયદા સચિવને આપવાનો નિર્દેશ જ્યારે સુપ્રિમકોર્ટે કર્યો હોય, ત્યારે આ મુદ્દાની ગંભીરતા વધી જાય છે, અને આ પ્રકારના સંવેદનશીલ મુદ્દે સિક્કાની બંને બાજુ જોવી પડે તેમ હોવાથી સંસદમાં પણ આ અંગે વિસ્તૃત અને તર્કબદ્ધ તંદુરસ્ત ચર્ચા થાય અને સર્વસંમત નિર્ણય લેેવાય તે પણ એટલું જ જરૂરી છે.

આપણાં દેશમાં શારીરિક શોષણ અને વિકૃત હરકતોથી બાળકોને બચાવવા "પોસ્કો" નામનો કાયદો બનાવાયો છે. જેનું ફૂલફોર્મ "પ્રોટેકશન ઓફ ચિલ્ડ્રન ફ્રોમ સેક્સ્યુઅલ ઓફેન્સ એકટ-૨૦૧૨" થાય છે. આ કાયદો યુપીએ સરકારના શાસનમાં ઘડાયો હતો અને તે સમયે પણ આ કાયદાને લઈને સંવેદનશીલતા અને ગંભીરતાથી વિસ્તૃત ચર્ચાઓ થઈ હતી.

સુપ્રિમકોર્ટમાં પોસ્કોના એક કિસ્સામાં અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે જામીન અરજીની સુનાવણી દરમ્યાન આપેલા પીડિતાની ઉંમરનો મેડિકલ ટેસ્ટ ફરજિયાત કરાવવાના નિર્દેશો તથા સંલગ્ન સૂચનાઓને હાઈકોર્ટના સત્તાક્ષેત્ર (અધિકારક્ષેત્ર)થી આગળ વધીને આપી હોવાનું ઠરાવી રદબાતલ કર્યા હતા, પરંતુ તેની સાથે સાથે સુપ્રિમકોર્ટે પોસ્કો અધિનિયમના વધતા જતા દુરૂપયોગ અંગે લાલબત્તી ધરીને કેન્દ્ર સરકારને આ મુદ્દે વિચારવાની તથા "રોમિયો-જુલિયેટ ક્લોઝ" લાવવાની દિશામાં વિચારણા કરવાના જે નિર્દેશો આપ્યા છે, તે પછી આ મુદ્દો ટોક ઓફ ધ નેશન બન્યો છે.

સુપ્રિમકોર્ટે કહ્યું છે કે પોકસોનો કાયદો બાળકોની સુરક્ષા માટે એક પવિત્ર અને સારા ઈરાદાની ફલશ્રુતિ છે, પરંતુ ઘણાં કિસ્સાઓમાં આ કાયદાનો હથિયાર તરીકે દુરૂપયોગ થાય છે, જે યોગ્ય નથી. અદાલતે કહ્યું છે કે ટીનેજર્સ (કિશોરો) વચ્ચે પરસ્પર સંપૂર્ણ સંમતિથી સંબંધો બંધાયા હોય, પરંતુ તેમાં પરિવારજનો સહમત ન હોય, ત્યારે તેને બાળકોનું જાતિય શોષણ કે શારીરિક સતામણી ગણીને પોસ્કો જેવા અત્યંત કડક કાયદા હેઠળ કાર્યવાહી કે ફરિયાદ કરવી યોગ્ય નથી. આ રીતે પવિત્ર કાયદાનો દુરૂપયોગ થતો હોવાથી આવા કિસ્સામાં રાહત આપવા માટે સર્વોચ્ચ અદાલતે કેન્દ્રને રોમિયો-જુલિયેટ ક્લોઝ લાવવાની હિમાયત કરી છે. અદાલતે કહ્યું છે કે આ સારા ઉદ્દેશ્ય સાથેના અત્યંત પવિત્ર કાયદાનો ઘણી વખત બદલો લેવા માટે કે અંગત દુશ્મનાવટ કાઢવા માટે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, તે યોગ્ય નથી.

અદાલતે કહ્યું છે કે જો રોમિયો-જુલિયેટ ક્લોઝ ઉમેરવામાં આવશે, તો પ્રેમ પાંગર્યા પછી પરસ્પર સહમતિથી બંધાયેલા સંબંધો પછી પોસ્કોમાં ફરતા તરૂણોને કાયદાકીય કઠોરતાથી બચાવી શકાશે. અને પવિત્ર કાયદાનો મલિન ઈરાદાથી થતો દુરૂપયોગ અટકાવી શકાશે. આ ફેંસલો લેતા પહેલા પીઠે એવું અવલોકન પણ કર્યું હતું કે દેશભરમાં આ પ્રકારના અનેક કિસ્સાઓ સામે આવી રહ્યા છે, જ્યાં યુવતીની ઉંમર ઇરાદાપૂર્વક ૧૮ વર્ષથી ઓછી હોવાનું દેખાડીને પોસ્કોની કલમો હેઠળ કડક કાર્યવાહી કરવાની યુક્તિ અજમાવાઈ હોય.

અદાલતે કહ્યું છે કે એક તરફ એવા લાચાર બાળકો હોય છે, જેઓને વાસ્તવમાં પોકસો જેવા કાયદાના રક્ષણની જરૂર તો હોય છે, પરંતુ તેઓ ડર, ગરીબી, સામાજિક કલંક જેવા કારણે ન્યાય વ્યવસ્થા સુધી પહોંચી શકતા નથી, પરંતુ બીજી તરફ કેટલાક પહોંચેલા લોકો સામાજિક, આર્થિક અને શૈક્ષણિક સંસાધનોના દમ પર આ કડક કાયદાનો પોતાના ફાયદા માટે દુરૂપયોગ કરતા હોય છે. આવું થતુ અટકાવવા રોમિયો-જુલિયેટ ક્લોઝની ભલામણ કરતા અદાલતે વિશ્વના અનેક દેશોમાં આ ક્લોઝ અમલમાં છે, તેમ ભારતમાં પણ આ જોગવાઈ કરવા કેન્દ્ર સરકારને જે સૂચન કર્યું છે, તે જોતા હવે આ મુદ્દે દડો કેન્દ્ર સરકારના મેદાનમાં છે, અને જો કેન્દ્ર સરકાર આ ભલામણ પ્રત્યે તત્કાળ ધ્યાન નહીં આપે, તો વિરોધપક્ષો આ મુદ્દો હાથોહાથ ઉપાડી લેશે, તે નક્કી છે.

હવે સવાલ એ થાય છે કે કોઈ ફિલ્મના નામ જેવો રોમિયો-જુલિયેટ ક્લોઝ હકીકતે  છે શું ? આ વિધિના ઘણાં દેશોમાં અમલમાં મૂકાયેલી એવી કાયદાકીય જોગવાઈ છે, જેમાં કિશોરવયે પરસ્પર સંમતિથી બનેલા સંબંધોને પોકસો જેવા જાતિય અપરાધોની શ્રેણીથી અલગ રાખે છે. ઉંમરના થોડા-ઘણાં તફાવતના કારણે પોકસો જેવા અત્યંત કડક કાયદામાં મલિન ઈરાદાથી કે બિનજરૂરી રીતે કિશોરોને ધકેલાતા અટકાવવા આ પ્રકારની જોગવાઈ જાતિય અપરાધોના સંદર્ભે ઘણાં દેશોએ કાનૂની રીતે કરી છે., જેને અનુસરવા સુપ્રિમકોર્ટે કરેલું સૂચન રાષ્ટ્રીય ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યું છે.

જો કે, દેશમાં કેટલીક અદાલતોએ પોતાની વિવેકબુદ્ધિની સત્તા હેઠળ આ પ્રકારના કેસોમાં ઉદારતા બતાવી હોવાના પ્રતિભાવો પણ સામે આવ્યા છે. કેટલીક સુનાવણીઓમાં આ મુદ્દો ચર્ચાયો છે, તો કેટલાક કિસ્સાઓમાં ૧૮ વર્ષના છોકરા સાથે ૧૭ વર્ષની છોકરીના પોતાની પરસ્પર સંમતિથી સ્થપાયેલા સંબંધોના મુદ્દે અતિરિક્ત ઉદાર વલણ અપનાવાયુ હોવાના પણ કેટલાક દૃષ્ટાંતો ચર્ચાતા હોય છે. પરંતુ સુપ્રિમકોર્ટે પોસ્કો કાયદામાં જ સંશોધન કરીને કેટલાક અન્ય દેશોમાં અમલી બનેલા રોમિયો-જુલિયેટ ક્લોઝ ઉમેરવાનું જે સૂચન કર્યું છે, તે અંગે હવે કેન્દ્ર સરકાર, વિપક્ષો અને સમાજ તથા સંસ્થાઓ કેવું વલણ અપનાવે છે, તે જોવું રહ્યું.

જો આપને આ પોસ્ટ ગમી હોય તો શેર કરો...

Follow us: આ જ પ્રકારની બીજી પોસ્ટ માટે અમારી એપ ડાઉનલોડ કરો.

Android: https://rb.gy/surhtv

Apple ios: https://rb.gy/cee4r9

 

Social Media

ફોટો સ્ટોરી માટે અમારા ઇન્સ્ટાગ્રામ પેઈજને ફોલ્લો કરો

https://www.instagram.com/nobatdaily?r=nametag

 

વિડિયો માટે અમારી યુ-ટ્યૂબ ચેનલને સબસ્ક્રાઈબ કરો

https://youtube.com/@Nobatofficial