સાવધાન... સુપર અલનીનોની દહેશત... પાણી પહેલા પાળ બાંધો...

                                                                                                                                                                                                      

અત્યારે સહન ન થાય એવી ગરમી પડી રહી છે અને તાપમાન જુના રેકોર્ડ તોડી રહ્યું છે. વયોવૃદ્ધ અને પ્રૌઢ વયજુથના લોકોએ તો ભૂતકાળમાં પ્રચંડ ગરમી, દુષ્કાળો અન સતત અલ્પવૃષ્ટિ તથા અનાવૃષ્ટિનો અનુભવ કર્યો છે, પરંતુ નવી પેઢીએ આ બધા વર્ણનો અભ્યાસ દરમિયાન કે પછી ઈતિહાસના સ્ટડી અથવા જનરલ નોલેજના વાચનમાંથી જ મેળવ્યા હશે. ઘણાં આઝાદીકાળના વડીલો છપ્પનિયા દુષ્કાળની કપરી સ્થિતિની વાતો કરતા હોય છે, તો પચાસ-પંચાવન વર્ષની ઉંમરના લોકો તેના બાળપણ કે યુવાવયે અનુભવેલી દુષ્કાળની સ્થિતિના અનુભવો વર્ણવતા હોય છે. આ કપરાકાળને પણ પાછળ છોડે, તેવી સુપર અલનીનોની સ્થિતિ આવી રહી છે, જેને લઈને વૈજ્ઞાનિકો 'એન્વાયરમેન્ટ બોમ્બ' જેવી વોર્નિંગ આપી રહ્યા છે, તેથી સરકાર, સમાજ અને ખાસ કરીને આકાશી ખેતી તથા જળઆધારિત ઉદ્યોગ-ધંધા કરતા લોકોએ સાવધાન થઈ જવું જરૂરી છે, અને અત્યારથી જ કપરાકાળનો સામનો કરવાની તૈયારીઓ આદરવી જરૂરી છે.

યુરોપિયન સેન્ટર ફોર મીડિયમ રેન્જ વેધર ફોરકાસ્ટ દ્વારા ચાલુ (જૂન) મહિના માટે જાહેર કરેલા રિપોર્ટે આખી દુનિયાને હચમચાવી દીધી છે. આ રિપોર્ટમાં હવામાન મોડેલનું અપડેટ્સ અપાયું છે. આ વૈશ્વિક મોડેલ મુજબ પેસિફિક મહાસાગરમાં રચાઈ રહેલા વિનાશક 'સુપર અલનીનો'ના કારણે ચાલુ વર્ષ (ર૦ર૬) ના અંત સુધીમાં પેસિફિક મહાસાગરનું તાપમાન પ્લસ ૩ થી ૪ અંશ સન્ટિગ્રેડ સુધી વધી શકે છે. આ અપડેટ્સ તો ત્યાં સુધીના સંકેતો આપે છે કે પેરૂ અને ઈકવેડોરના દરિયાઈ વિસ્તારોમાં તાપમાન પ્લસ પાંચ અંશ સેન્ટિગ્રેડ સુધી વધી શકે છે. તેનો અર્થ એવો થાય કે જ્યાં હાલમાં મહત્તમ ૪૦ થી ૪પ અંશ સેન્ટિગ્રેડ તાપમાન પહોંચતું હોય ત્યાં પ૦ થી પપ અંશ સેન્ટિગ્રેડ સુધી તાપમાન પહોંચી શકે છે. એવું કહેવાય છે કે આટલું ઊંચુ તાપમાન પૃથ્વી પરના મહત્તમ લોકો સહન કરી શકે તેમ નથી, જો કે દરિયામાં વધતું તાપમાન જમીન પર વસવાટ કરતા લોકોને સીધુ અસર ન કરે તો પણ તેની અસરો માનવી અને સમગ્ર પ્રાણીસૃષ્ટિ માટે અસહ્ય બની શકે છે.

અવનીનો એક નેચરલ હવામાન પ્રક્રિયા છે, જેમાં વિષુવવૃતિય પટ્ટામાં આવેલા પેસિફિક મહાસાગરનું પાણી અસાધારણ રીતે ગરમ થઈ નબળા થઈ જતા પવનો ઉલટી તરફ ફૂંકાવા લાગે છે. ગરમ પવનો અને ઠંડા-ગરમ દરિયાઈ પ્રવાહોના કારણે પૃથ્વી પરના વાયુમંડળનું કુદરતી ચક્ર ખોરવાઈ જાય છે, તેથી ભારત જેવા દક્ષિણ-પશ્ચિમ મોન્સુન પર આધારિત અને કૃષિપ્રધાન ઈકોનોમી દેશમાં માઠી અસરો પડે છે. તેમાં પણ આ વખતે જ્યારે સુપર અલનીનોની પ્રબળ સંભાવનાઓ દર્શાવાઈ રહી છે, ત્યારે આગામી ચોમાસાના ઉત્તરાર્ધ એટલે કે ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બરમાં ગુજરાત સહિતના પાંચેક રાજ્યોમાં અલ્પવૃષ્ટિ કે અનાવૃષ્ટિની સ્થિતિ સર્જાતા દુષ્કાળ પડી શકે છે. અછત-અર્થઅછત કે દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિના કારણે ખેતી પાકો નિષ્ફળ ગયા પછી મોંઘવારી માઝા મૂકી શકે છે. ચોમાસું નિષ્ફળ ગયા પછી આવતો (આગામી) શિયાળો પણ ગરમ રહે અને વર્ષ ર૦ર૭ ના પ્રારંભે અભૂતપૂર્વ હીટવેવનું કારણે જળાશયોનું થોડું-ઘણું બચેલું પાણી પણ ખૂટી શકે છે.

બીજી તરફ પેસિફિક અને આટલાન્ટિક મહાસાગરોના તાપમાન વચ્ચે મોટો તફાવત સર્જાતા દુનિયાના કેટલાક દેશોમાં વાવાઝોડા ફૂંકાય, જંગલોમાં દાવાનળ અને કેટલાક દેશોમાં પાણીની તીવ્ર તંગી સર્જાય તો દુનિયાના કેટલાક ભાગોમાં તેનાથી વિપરીત અતિવૃષ્ટિ અને ભારે પૂર પણ વિનાશ વેરી શકે છે. જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓની વૈશ્વિક સપ્લાઈ ચેઈન ખોરવાઈ જતા દુષ્કાળમાં અધિકમાસ જેવી સ્થિતિ પણ ઊભી થઈ શકે છે, અને આખું વિશ્વ કદાચ મહામંદીના ખપ્પરમાં હોમાઈ શકે છે.

આ ભયાનક સ્થીતિ ટળી જાય, અને કુદરતી રીતે જ સુપર અલનીનોની અસરો ઓછી થઈ જાય, તેવું ઈચ્છીએ. આ પહેલા વર્ષ ૧૯૮ર-૮૩, વર્ષ ૧૯૯૭-૯૮ અને વર્ષ ર૦૧પ-૧૬ માં સુપર અલનીનોની સ્થિતિ ભારત સહિત દુનિયાના દેશોએ અનુભવી જ છે, પરંતુ આ વખતે યુદ્ધોના કારણે હવામાન પર થયેલી અસર, ગ્લોબલ વોર્મિંગ તથા તેની ફલશ્રુતિ સ્વરૂપે ક્લાઈમેટ ચેઈન્જ જેવા નવા પડકારો ઊભા થયા છે, ત્યારે સરકારે કે જનતાએ આ વખતે ગાફેલ રહેવા જેવું નથી. આ પહેલા પણ અલનીનો અને સુપર અલનીનોનો સામનો આપણે બધાએ કર્યો જ છે, તેના અનુભવે આગામી પડકારોનો પણ મક્કમતાથી સામનો કરવો જ પડે તેમ છે, કારણકે તેનો વિકલ્પ માત્રને માત્ર વિનાશ જ છે.

કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોએ સાથે મળીને જળસંરક્ષણ, ખાદ્યચીજોનો બફર સ્ટોક, ઓછા પાણીથી પુષ્કળ પરિણામો આપતા પાકો તરફ ખેડૂતોને વાળવા અને પાણી પહેલા પાળ બાંધવાના તમામ કદમ ઊઠાવવા અત્યારથી જ શ્રેણીબદ્ધ, આયોજનબદ્ધ અને સમયબદ્ધ પગલાં લેવા જોઈએ. આવી રહેલા કપરાકાળને લઈને અપાતી આ પ્રકારની ચેતવણીઓથી ગભરાવાની કે હતાશ થવાની પણ જરૂર નથી. આપણાં દેશે છપ્પનિયા દુષ્કાળથી લઈને આઝાદી પછીના પણ ડઝનેક આફતકાળનો સામનો કર્યો છે. તે સમયે તો ટાંચા સાધનો હતાં, જળસંગ્રહના સાધનો ઓછા હતાં અને સંચાર-વ્યવસ્થા મર્યાદિત હતી. આજની ઈન્ટરનેટ યુગમાં ઝડપી કોમ્યુનિકેશન, જળસંચય, જળસંગ્રહ, જળબચત, ખાદ્યાન્ન બચત અને પ્લાનિંગ અને આગમચેતી સાથેની ખેતી સહિતના તમામ કદમ ઊઠાવીને સુપર અલનીનોને 'સુપર' લડત આપી શકાય તેમ છે.'

જો આપને આ પોસ્ટ ગમી હોય તો શેર કરો...

Follow us: આ જ પ્રકારની બીજી પોસ્ટ માટે અમારી એપ ડાઉનલોડ કરો.

Android: https://rb.gy/surhtv

Apple ios: https://rb.gy/cee4r9

 

Social Media

ફોટો સ્ટોરી માટે અમારા ઇન્સ્ટાગ્રામ પેઈજને ફોલ્લો કરો

https://www.instagram.com/nobatdaily?r=nametag

 

વિડિયો માટે અમારી યુ-ટ્યૂબ ચેનલને સબસ્ક્રાઈબ કરો

https://youtube.com/@Nobatofficial