રાષ્ટ્રગાન 'જન ગણ મન' પહેલા રાષ્ટ્રગીત 'વંદે માતરમ્' ફરજિયાત

Author: નોબત સમાચાર

રાષ્ટ્રગાન 'જન ગણ મન' પહેલા રાષ્ટ્રગીત 'વંદે માતરમ્' ફરજિયાત

તમામ ૬ છંદ, ૩ મિનિટ ૧૦ સેકન્ડનો સમય, ઊભા થવું ફરજિયાતઃ જાહેર-સરકારી કાર્યક્રમો માટે નવી ગાઈડલાઈન્સ

નવી દિલ્હી તા. ૧૧: કેન્દ્ર સરકારે જાહેર કાર્યક્રમોમાં ૩ મિનિટ ૧૦ સેકન્ડનાં છ અંતરવાળા 'વંદે માતરમ્' ગીતને અનિવાર્ય કર્યુ છે. લોકોએ રાષ્ટ્રગીતની જેમ ઊભા રહીને સન્માન આપવું પડશે. જો કે, સિનેમાગૃહોમાં આ નિયમ લાગુ નહિં પડે. ગાઈડ લાઈન્સ મુજબ 'જન ગણ મન' રાષ્ટ્રગાન સાથે ગવાય કે વગાડાય ત્યારે પહેલાં 'વંદે માતરમ્' વગાડવું પડશે.

વંદે માતરમની રચનાની ૧૫૦મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે, કેન્દ્ર સરકારે રાષ્ટ્રગીત ગાવા અને વગાડવા માટે નવી માર્ગદર્શિકા બહાર પાડી છે. ગૃહ મંત્રાલય અનુસાર, વંદે માતરમના સત્તાવાર છ શ્લોકોનું ગાન અથવા વગાડવું હવે ખાસ સરકારી કાર્યક્રમોમાં ફરજિયાત રહેશે, જેનો સમયગાળો ૩ મિનિટ અને ૧૦ સેકન્ડનો રહેશે. વધુમાં, નવા પ્રોટોકોલ હેઠળ, ત્રિરંગા લહેરાવતા પહેલા અને પછી, રાષ્ટ્રપતિ અને રાજ્યપાલોના આગમન અને પ્રસ્થાન અને રાષ્ટ્રને સંબોધન પહેલાં અને પછી વંદે માતરમ ગાવામાં આવશે.

ગૃહ મંત્રાલયના નિર્દેશોમાં સ્પષ્ટપણે જણાવાયું છે કે વંદે માતરમ વગાડવામાં આવે ત્યારે દરેક વ્યક્તિએ ઊભા રહેવું આવશ્યક છે. જો કે, આ જરૂરિયાત સિનેમા હોલ જેવા સ્થળો પર લાગુ પડશે નહીં. સરકારે એમ પણ કહૃાું છે કે દેશભરની શાળાઓએ દિવસની શરૂઆત રાષ્ટ્રગીતના સામૂહિક ગાનથી કરવી જોઈએ.

નવા નિર્દેશ હેઠળ સરકારી કાર્યક્રમો, શાળાઓ અને અન્ય મહત્ત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમોમાં વંદે માતરમ વગાડવું હવે ફરજિયાત રહેશે. દરેક વ્યક્તિએ ઊભા થઈને સન્માન આપવું પડશે, જેમ તેઓ રાષ્ટ્રગીત જન ગણ મન દરમિયાન કરે છે.

જોકે, સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો દરમિયાન આ નિયમ લાગુ પડશે નહીં. વંદે માતરમ હવે પદ્મ પુરસ્કારો જેવા નાગરિક સન્માન સમારોહમાં પણ વગાડવામાં આવશે.

જો રાષ્ટ્રગીત અને રાષ્ટ્રગાન એક સાથે ગાવામાં આવે કે વગાડવામાં આવે, તો વંદે માતરમ્ પહેલા વાગશે, અને આ દરમિયાન ગાનારા કે સાંભળનારાઓએ સાવધાન મુદ્રામાં ઊભા રહેવું પડશે. જેથી સન્માન અને રાષ્ટ્રીય ભાવનાને સ્પષ્ટ સંદેશ મળશે.

મીડિયા રિપોર્ટસ અનુસાર કેન્દ્રએ ૨૮ જાન્યુઆરીએ ગાઈડલાઈન જાહેર કરી હતી. ૧૦ પાનાના આદેશમાં, સરકારે એમ પણ કહ્યું કે સિવિલિયન પુરસ્કાર સમારોહ, જેમ કે પદ્મ પુરસ્કાર સમારોહ અથવા આવા કોઈપણ કાર્યક્રમમાં જયાં રાષ્ટ્રપતિ હાજર હોય, ત્યાં પણ વંદે માતરમ્ વગાડવામાં આવશે.

ઉલ્લેખનિય છે કે, ભારતના રાષ્ટ્રગીત વંદે માતરમ્ને બંકિમચંદ્ર ચેટર્જીએ ૭ નવેમ્બર ૧૮૭૫ના રોજ અક્ષય નવમીના પવિત્ર અવસર પર લખ્યું હતું. તે ૧૮૮૨માં પ્રથમ વખત તેમના સામયિક બંગદર્શનમાં તેમની નવલકથા આનંદમઠના ભાગ રૂપે છપાયું હતું. ૧૮૯૬માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના અધિવેશનમાં રવિન્દ્રનાથ ટાગોરે મંચ પર વંદે માતરમ્ ગાયું. આ પહેલો પ્રસંગ હતો જયારે આ ગીત સાર્વજનિક રૂપે રાષ્ટ્રીય સ્તરે ગવાયું. સભામાં હાજર હજારો લોકોની આંખો ભીની હતી.

આ આદેશ કાર્યક્રમોને ત્રણ શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરે છે. પ્રથમ શ્રેણીમાં એવા પ્રસંગોનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં રાષ્ટ્રગીત ફક્ત વગાડવામાં આવશે, જેમ કે નાગરિક શપથ સમારોહ, ઔપચારિક રાજ્ય સમારોહમાં રાષ્ટ્રપતિનું આગમન અને પ્રસ્થાન, ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો અને દૂરદર્શન પર રાષ્ટ્રપતિના રાષ્ટ્રને સંબોધન પહેલાં અને પછી, ઔપચારિક સમારોહમાં રાજ્યપાલ અથવા લેફટનન્ટ ગવર્નરનું આગમન અને પ્રસ્થાન, અને જ્યારે પરેડમાં રાષ્ટ્રધ્વજ રજૂ કરવામાં આવે છે.

બીજી શ્રેણીમાં એવા પ્રસંગોનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં રાષ્ટ્રગીત એકસાથે વગાડવામાં આવશે અને ગવાશે. આમાં રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવો, સાંસ્કૃતિક અને ઔપચારિક કાર્યક્રમો (પરેડ સિવાય), અને કોઈપણ સરકારી અથવા જાહેર સમારોહમાં રાષ્ટ્રપતિનું આગમન અને પ્રસ્થાન જેવા પ્રસંગોનો સમાવેશ થાય છે. આ હેતુ માટે, ગાયકવૃંદ, સાઉન્ડ સિસ્ટમ અને ગીતના શબ્દોનું વિતરણ, જો જરૂરી હોય તો, કરવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે.

ત્રીજી શ્રેણીમાં એવા પ્રસંગોનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં 'વંદે માતરમ' ગાઈ શકાય છે, જેમ કે શાળાના કાર્યક્રમો. આદેશમાં જણાવાયું છે કે શાળાઓ દિવસની શરૂઆત સામૂહિક રીતે રાષ્ટ્રગીત ગાવાથી કરી શકે છે, અને વિદ્યાર્થીઓમાં રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો પ્રત્યે આદર જગાડવાના પ્રયાસો કરવા જોઈએ.

અત્યાર સુધી વંદે માતરમ્ માટે કોઈ સત્તાવાર નિયમો નહોતા, જ્યારે 'જન ગણ મન' માટે નિયમો પહેલાથી જ અસ્તિત્વમાં છે.

આ પગલું એવા સમયે લેવામાં આવ્યું છે જ્યારે કેન્દ્ર સરકાર 'વંદે માતરમ' ને લોકપ્રિય બનાવવા પર ભાર મૂકી રહી છે. તાજેતરમાં, રાષ્ટ્રીય ગીતની ૧૫૦મી વર્ષગાંઠ પર સંસદમાં લાંબી ચર્ચા થઈ હતી, અને આ વર્ષે પ્રજાસત્તાક દિવસની પરેડની થીમ પણ 'વંદે માતરમ - સ્વતંત્રતાનો મંત્ર' હતી.

જો આપને આ પોસ્ટ ગમી હોય તો શેર કરો...