મેડિકલ કટોકટી... ગુજરાત હાઈકોર્ટનો હસ્તક્ષેપ... રેમડેસિવિરના કાળાબજાર કોના ઈશારે ?

ગુજરાતમાં કોવિડ કટોકટી છે, અને હવે સ્થિતિ બેકાૂબ બની રહી છે. આ સંજોગોમાં હવે હાઈકોર્ટે હસ્તક્ષેપ કરવો પડી રહ્યો છે. રાજ્યમાં એક તરફ કોરોનાનો કહેર વકરી રહ્યો છે, અને સંક્રમણ તથા મૃતાંક વધી રહ્યાં છે, ત્યારે રાજનીતિ પણ ચરમસીમા પર છે. સુરતમાં ભાજપ કાર્યાલયમાંથી વેક્સિનના વિનામૂલ્યે વિતરણના પ્રકરણે નવી જ ચર્ચા જગાવી છે. જે આપણી નજર સમક્ષ છે. આજે હાઈકોર્ટમાં સુનાવણી છે, તે અંગે ગઈકાલથી જ વ્યાપક પ્રત્યાઘાતો પડી રહ્યાં હતાં.

ગઈકાલથી વેક્સિનેશનની ઝુંબેશ ચાલી રહી છે. વડાપ્રધાનના આહ્વાન પર ગુજરાતમાં પણ રસીકરણ ઝુંબેશ "ટીકા ઉત્સવ" અથવા "રસીકરણ ઉત્સવ" ના નામે ચાલી રહ્યો છે, જેમાં ૪પ વર્ષથી વધુ વયના તમામ લોકોને વેક્સિન મૂકાવી લેવા રાજ્યના અગ્રગણ્ય તબીબો તથા આરોગ્યખાતા દ્વારા વારંવાર અપીલ કરવામાં આવી રહી છે. વેક્સિનના બન્ને ડોઝ મૂકાતા જાય, તે પછી પણ લોકો બેદરકાર ન બની જાય, અને એસએમએસ (સોશ્યલ ડિસ્ટન્સ, માસ્ક અને સેનેટાઈઝીંગ) નું ચૂસ્ત પાલન કરે તેવી અપીલ પણ કરવામાં આવી રહી છે.

ગુજરાતમાં આવી ભયાનક પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ, તેની જવાબદારી કોની...? તેવા પ્રશ્નો ચર્ચાઈ રહ્યાં છે. સરકારી તંત્રો કહે છે કે લોકડાઉન તબક્કાવાર અનલોક કરાયા પછી લોકો એટલા બિન્ધાસ્ત બની ગયા કે કોરોનાને લઈને રાખવાની તમામ સાવધાનીઓ રાખવાનું છોડી દીધું અને કોરોનાની ગાઈડલાઈનને નેવે મૂકી દીધી... બીજી તરફ લોકો કહે છે કે, સરકારે બેકાળજી રાખી અને ગુજરાતમાં વિવિધ ચૂંટણીઓ અને અન્ય ક્ષેત્રે નેતાઓએ પોતે જ ટોળા ભેગાં કર્યા અને એસએમએસ (જદ્બજ) ના ધજાગરા ઉડાવ્યા. આ કારણે રાજ્યમાં કોરોનાએ ફરી ફૂંફાડો માર્યો છે. જો કે, મુખ્યમંત્રી કહે છે કે, કોરોનાની બીજી લહેર (માત્ર ગુજરાતમાં નહીં) દેશના ઘણાં રાજ્યોમાં આવી છે, જેમાં સંક્રમણ તેજ ગતિથી ફેલાઈ રહ્યું છે, ત્યારે સરકારે હોસ્પિટલોમાં બેડ વધારી, જરૃરી વ્યવસ્થાઓ વધારી અને કોરોનાની ગાઈડલાઈનનો કડક અમલ થાય તે દિશામાં પગલાં લીધા. કોરોના સામેનો જંગ સૌએ સાથે મળીને લડવાનો છે, જેમાં જનજાગૃતિ અને સામાજિક સહયોગ જરૃરી છે, વિગેરે...વિગેરે....

કોરોનાનું સંક્રમણ ભલે દેશવ્યાપી હોય, અને મહારાષ્ટ્રમાં લોકડાઉનની તૈયારી થઈ રહી હોય, પરંતુ ગુજરાતમાં પણ રાજનેતાઓ તથા પબ્લિક બન્નેને જાન્યુઆરી-ફેબ્રુઆરી પછી કોરોનાની ગાઈડલાઈનને ભૂલી જઈને જે ઘોર બેદરકારી દાખવી છે, તેનું આ પરિણામ હોવાનું તારણ પણ નીકળી રહ્યું છે.

હાઈકોર્ટને ક્યારે સ્વયંભૂ નોંધ લઈને (સુઓમોટો) સુનાવણી કરવાનો નિર્ણય લેવો પડ્યો હશે, તે પણ વિચારવા જેવું છે. હાઈકોર્ટે રાજય અને કેન્દ્ર સરકારના તંત્રોને ઝંઝોળ્યા છે, જે પરોક્ષ રીતે સરકારો માટે પણ ક્ષોભજનક જ ગણાય. જો કે, હાઈકોર્ટે સિક્કાની બન્ને બાજુની નોંધ પણ લીધી હોય તેમ જણાય છે.

હાઈકોર્ટે સુઓમોટોમાં "કોવિડ નિયંત્રણ", "અનિયંત્રિત ઉછાળો" અને "સંચાલનના ગંભીર મુદ્દાઓ" જેવા શબ્દપ્રયોગો કર્યા, તે જ આ સુનાવણીની ગંભીરતા અને હાઈકોર્ટની ચિંતા દર્શાવે છે. હાઈકોર્ટે સુઓમોટો માટે મોટો આધાર (પ્રમાણ) અખબારમાં પાના ભરાઈ - ભરાઈને આવતા સમાચારોને બનાવ્યા છે, જે અખબારી જગતની વિશ્વસનિયતા પણ દર્શાવે છે.

હાઈકોર્ટે "મેડિકલ કોવિડ કટોકટી" જેવા શબ્દ પ્રયોગો કર્યા હોવાથી ગઈકાલથી જ રાજ્યના તંત્રોમાં દોડધામ હતી, અને ક્ષોભજનક પરિસ્થિતિમાં મૂકાયેલી રાજય સરકાર ગઈકાલથી જ હાંફળી-ફાંફળી થયેલ દેખાતી હતી, તો બીજી તરફ "પાટીલ પરાક્રમ" ના કારણે રેમડેસિવિર રસીના સુરત ભાજપ કાર્યાલય પરથી વિતરણના મુદ્દે ભાજપના ધારાસભ્યો સહિતના કેટલાક નેતાઓ ચોખવટો કરી રહેલા જોવા મળ્યા હતાં. કોરોનાકાળમાં આવી સ્થિતિ ઊભી થાય અને કોરોનાની ગાઈડલાઈનનું પાલન માત્ર પબ્લિક પર જ ઢોળી દેવામાં આવે, તે કોઈપણ રીતે યોગ્ય નથી, તેવી જ રીતે નેતાઓના બહાને પબ્લિક પણ બેફિકર થઈ જાય, તે વ્યાજબી નથી.

અમદાવાદમાં ગઈકાલે ક્રાઈમબ્રાન્ચે દરોડો પાડીને રેમડેસિવિરના ૪૦૦ ઈન્જેકશન પકડી પાડ્યા, તે કોરોના કાળમાં પણ કાળાબજારિયાઓના કરતૂત દર્શાવે છે. તો આ બધી બાબતે નિયંત્રણ, નિયમન અને વ્યવસ્થાપન કરતા સરકારી તંત્રોની સંભવિત સાઠગાંઠ પણ દર્શાવે છે. ગુજરાતમાં કોની મીઠી નજર હેઠળ આ કૃત્રિમ અછત ઊભી કરાઈ છે, તેની પણ ચર્ચા થઈ રહી છે. એક તરફ જીવન અને મૃત્યુ વચ્ચે ઝોલા ખાતા દર્દીઓના સગા-સંબંધીઓ આ ઈન્જેકશનો માટે દર-દરની ઠોકર ખાતા હોય, ત્યારે બીજી તરફ મોટો જથ્થો સંગ્રહ કરીને કાળાબજાર થતા હોય, તે સ્થિતિ શું દર્શાવે છે....? શું પાટીલ પ્રકરણમાં પણ આવા કાળાબજારીયા (મિત્રો) ની ભૂમિકા હશે...? તે તપાસનો વિષય છે.

મહામારીનો નરસંહાર.. અદાલતોની સરકારોને ફટકાર...ડફણા ખાધા પછી જ કેમ આવે છે ડહાપણ...?

હવે કોરોનાનો કહેર નરસંહારમાં તબદીલ થઈ રહ્યો છે અને દેશના કેટલાક રાજ્યોમાં તો એટલી ભયાવહ સ્થિતિ ઊભી થઈ ગઈ છે કે, કેટલાક દૃશ્યો નિહાળીને કઠણ હ્યદયવાળાનું કાળજુ પણ કંપી જાય... જામનગરમાં બે દિવસમાં ૧૧૭ ના મૃત્યુ થતા હાહાકાર મચી ગયો છે, તેવી જ સ્થિતિ દેશના ઘણા વિસ્તારોની છે. મહારાષ્ટ્રમાં તો આથી પણ વધુ ખતરનાક સ્થિતિ ઊભી થઈ છે, જેથી લોકડાઉન અથવા તાળાબંધીની અટકળો વચ્ચે ત્યાંથી પ્રવાસી મજૂરોએ ફરીથી પલાયન શરૃ કર્યુ છે. જે ગયા  વર્ષની ગંભીર સ્થિતિની યાદ તાજી કરાવે છે.

હવે રાજય સરકારો પણ કદાચ પહેલા જેટલી ગંભીર રહી નથી અને કેટલાક રાજ્યોમાં બદથી બદતર હાલત ઊભી થતા અદાલતોએ સ્વયંભૂ હસ્તક્ષેપ કરવો પડી રહ્યો છે. કેટલાક રાજ્યોમાં આ મુદ્દે અદાલતોમાં પીઆઈએલ પણ દાખલ થઈ છે.

ગુજરાત સરકારને ગુજરાત હાઈકોર્ટના ડફણાં ખાવા પડ્યા તેમ કહેવું ખોટું નથી, અદાલતે ખૂબ જ કડક અને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ગઈકાલે ગુજરાત સરકારની ઝાટકણી કાઢીનાંખી, જે. કોઈપણ શાસકો માટે ક્ષોભજનક ગણાય. હાઈકોર્ટે તતડાવ્યા પછી મુખ્યમંત્રી વિજયભાઈ રૃપાણીએ ગઈકાલે જ કેટલાક પ્રતિબંધોની જાહેરાત કરી હતી, જે પહેલેથી કરી હોત તો કદાચ હાઈકોર્ટના ડફણાં ખાવા પડ્યા હોત નહીં...

એવું નથી કે માત્ર ગુજરાત માટે જ અદાલતોએ હસ્તક્ષેપ કર્યો હોય, આ પહેલા મહારાષ્ટ્ર સરકારને પણ અદાલતની અનુભૂતિ થઈ ચૂકી છે. હવે ગુજરાત ઉપરાંત ઝારખંડમાં ૫ણ કોરોનાની ખતરનાક સ્થિતિ અંગે અદાલતી હસ્તક્ષેપ થયો છે.

જામનગરમાં એક સાથે સંખ્યાબંધ મૃત્યુ થતા જામનગરના સ્મશાનોમાં જેવી રીતે મૃતદેહોની લાઈનો લાગી અને કોવિડ તથા નોન-કોવિડ દર્દીઓ ઉપરાંત રોજિંદી જિંદગીમાં અન્ય કારણોસર મૃત્યુ પામેલા લોકોના સ્વજનોને પણ અંતિમ ક્રિયા માટે થોડી રાહ જોવી પડી હતી. જામનગરમાં તો મોટા ભાગે સ્મશાનોનું વ્યવસ્થાપન એકંદરે સારૃં હોવાથી સ્થિતિ નિયંત્રણમાં રહી હશે, પરંતુ ઝારખંડના રાંચીમાં તો આ મુદ્દે હાઈકોર્ટે ત્યાંના સરકારી તંત્રોનો ઉધડો લીધો હતો.

રાંચીની હાઈકોર્ટે એક પીઆઈએલની સુનાવણી દરમિયાન કહ્યું કે, રાજ્યમાં કોરોનાને લઈને હેલ્થ ઈમરજન્સી જેવી સ્થિતિ છે, તેને મજાકમાં લઈ શકાય નહીં અદાલતે કહ્યું કે, સરકાર કમ-સે-કમ મૃત્યુ પામનારાઓને શાંતિ મળે, તેવી વ્યવસ્થા તો કરે...!

ઝારખંડમાં અચાનક મૃતાંક વધવા લાગ્યો, અને ટપોટપ થતા મૃત્યુના કારણે "પાર્થિવ દેહોની ભીડ" સ્મશાન ઘાટો પર થવા લાગી, તે પછી બેંકોમાં અપાય છે, તે રીતે અંતિમ ક્રિયા માટે ટોકન અપાયા. આથી અદાલતે મૌખિક ટિપ્પણીઓમાં રાજય સરકારને આડેહાથ લીધી હતી. આ અંગે આજે આગળની સુનાવણી કરવામાં આવશે, તેવી ગઈકાલે જાહેરાત થઈ હોય, છત્તીસગઢમાં પણ આવી જ સ્થિતિ છે. હંગામી ધોરણે મૃતકોના મૃતદેહ રાખવા માટે ફ્રિઝરમાં જગ્યા રહી નથી, તેથી મૃતદેહોને જમીન પર અને ખૂલ્લા આકાશની નીચે સ્ટ્રેચરમાં રાખવા પડતા હોવાનો વીડિયો વાયરલ થયો છે.

જ્યાં સુધી લોકડાઉન અને કડક પ્રતિબંધોનો પ્રશ્ન છે, ત્યાં સુધી સિક્કાની બીજી બાજુ એ પણ છે કે, લોકોની જિંદગી અને ગુજરાન ચલાવવાની ચિંતા પણ કરવી પડતી હોય છે, પરંતુ હોસ્પિટલોની અવ્યવસ્થા, સ્મશાનો પર પાર્થિવદેહોની ભીડ અને કોરોનાના નિયમો (એસએમએસ) ના પાલન જેવી બાબતે સરકારે વધુ અસરકારક કદમ ઉઠાવવા જ પડશે.

કોરોનાની ભયાનકતા અને લોકડાઉનની આહટ વચ્ચે માનવતા પણ મરી પરવારી...

મહારાષ્ટ્રમાં મુખ્યમંત્રી ઉધ્ધવ ઠાકરેએ વચ્ચેનો માર્ગ કાઢીને "બ્રેક ધ ચેઈન" ના સૂત્ર સાથે મીની લોકડાઉન લાગુ કર્યુ અને કલમ-૧૪૪ સહિત કેટલાક પ્રતિબંધો મૂક્યા. બીજી તરફ ઉત્તરપ્રદેશમાં હાઈકોર્ટે યુ.પી. સરકારને કેટલાક શહેરોમાં સંપૂર્ણ લોકડાઉનની દિશામાં વિચારવાનો નિર્દેશ કર્યો હોવાના અહેવાલો આવ્યા. દુર્ગ જેવા કેટલાક શહેરોમાં તો લોકડાઉન અમલમાં છે જ, અને સ્થાનિક કક્ષાએથી લોકડાઉનના નિર્ણયો લેવાઈ રહ્યાં છે. ગુજરાતમાં ૧૦૦ થી વધુ ગામો અને કેટલાક શહેરોના સંગઠનો, માર્કેટ યાર્ડ વિગેરે દ્વારા સ્વૈચ્છિક લોકડાઉન જાહેર કરાયા છે.

ગયા વર્ષે તા. ર૪મી માર્ચની મધ્યરાત્રિથી લાગુ પડે તેવી રીતે વડાપ્રધાને લોકડાઉન જાહેર કર્યુ હતું, તેવું સંપૂર્ણ લોકડાઉન લાગુ થઈ શકે કે કેમ...? તેની રાષ્ટ્રવ્યાપી ચર્ચાઓ થઈ રહી હતી.

કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે ગઈકાલે સ્પષ્ટતા કરી દીધી કે, સરકાર વ્યાપક સ્તરે લોકડાઉન નહીં લગાવે, પરંતુ મહામારીને અટકાવવા સ્થાનિક કક્ષાએથી જ નિયંત્રણો લગાવશે. દેશમાં વધતા જતા કોરોનાના સંક્રમણ અંગે વિશ્વ બેંકના અધ્યક્ષ ડેવિડ માલપાસ સાથે ઓનલાઈન બેઠક દરમિયાન નાણામંત્રીએ વિશ્વ બેંકની પ્રશંસા પણ કરી. નાણા વિભાગના ટ્વિટ મુજબ કોરોનાને અટકાવવા પાંચ સુત્રિય નીતિ અ૫નાવાશે. જેમાં ટેસ્ટીંગ, ટ્રેસીંગ, ટ્રીટમેન્ટ, વેક્સિનેશન અને કોરોનાની ગાઈડ લાઈનના ચુસ્ત પાલનનો સમાવેશ થાય છે.

નાણામંત્રીના જણાવ્યા મુજબ બીજી લહેરમાં તીવ્રતાથી કેસો વધી રહ્યાં હોવા છતાં વ્યાપક સ્તરે લોકડાઉન લગાવવાનું વિચારાઈ રહ્યું નથી, કારણ કે સરકાર અર્થવ્યવસ્થા પણ સંપૂર્ણપણે ઠપ્પ થઈ જાય તેમ ઈચ્છતી નથી, સ્થાનિક કક્ષાએ જરૃર પડ્યે પ્રતિબંધાત્મક વ્યવસ્થાઓ ઉપરાંત કોરોનાગ્રસ્ત દર્દીઓને પરિવારથી અલગ આઈસોલેશનમાં રાખવાનો ઉપાય કરાશે.

નાણામંત્રીએ આવી ચોખવટ એટલા માટે કરવી પડી કે, સંપૂર્ણ લોકડાઉનની આશંકાથી એક તરફ દેશના વિવિધ વિભાગોમાંથી પ્રવાસી મજૂરો પોતાના વતન તરફ પલાયન કરવા લાગ્યા હતાં, તો માર્કેટ પર પણ વિપરીત અસરો દેખાવા લાગી હતી. બીજી તરફ ફૂગાવા અને મોંઘવારીનો દર ઉંચકાઈ રહ્યાં હોવાના અહેવાલોએ સરકારી ઊંઘ ઉડાડી દીધી હતી.

માર્ચ મહિનામાં ફૂગાવાનો દર સાડા પાંચ ટકાને વટાવી ગયો હતો, જ્યારે ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન ઈન્ડેક્સ ફેબ્રુઆરીમાં ૩.૩૬ ટકા જેટલો નીચે બેસી ગયો હતો. ડબલ એટેકથી ઈકોનોમીને ઈફેક્ટ થવા લાગી છે. તે ઉપરાંત સતત ચોથા મહિને કન્ઝયુમર પ્રાઈસ ઈન્ડેક્સના ફીગર્સ આરબીઆઈના મહત્તમ લિમિટ ૬ ટકાની અંદર આવ્યા છે. મૂડીઝે પણ અર્થતંત્રમાં રીક્વરીમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા દર્શાવી છે.

પ્રોડકશનમાં ઘટાડો અને ફૂગાવામાં વધારો મોંઘવારીને વધુ વેગ આપશે અને જીડીપીની ગતિને મંદ પાડશે, તેવી આશંકા રહે છે. આ તમામ ચિંતાજનક વિષયો સાથે ચિંતાજનક વાત એ છે કે, કોરોનાની બીજી લહેર પછી ટપોટપ મૃત્યુ થતા ઘણાં શહેરોની હોસ્પિટલોમાં ખાટલા ખૂટી પડ્યા છે, એમ્બ્યુલન્સો મોડી થાય છે. મળતી નથી અને કોરોનામાં મૃત્યુ પામેલા લોકોના મૃતદેહો પણ રઝળે છે. સ્મશાનોમાં તો હવે મૃતદેહોની પણ લાઈનો લાગી રહી છે. હ્ય્દયદ્રાવક દૃશ્યો જોવા મળી રહ્યાં છે.

આ કરૃણ સ્થિતિમાં પણ માનવતા મરી પરવારી હોય તેમ ક્યાંક દવા-ઈન્જેકશનોના કાળાબજાર થાય છે, તો ક્યાંક કોરોનાના મૃત્યુ પામેલા દર્દીઓના પાર્થિવ દેહપરથી ઘરેણાં કે મંગળસૂત્રો ચોરાઈ જાય છે. ક્યાંક દવા અને ઈન્જેકશનો કે દર્દીના પરિવહન માટે ઉઘાડી લૂંટ થાય છે, તો ક્યાંક ઓક્સિજન નહીં મળતા માર્ગમાં અધ વચ્ચે જ દર્દીઓના જીવ જાય છે.

રાજકોટ સિવિલમાં તો કોઈ દર્દીને બે ટોસિલિઝુમેલ ઈન્જેકશનો આપી દીધા હોવાના ખોટા મેસેજ આપીને દર્દીના સગાઓ પાસેથી રૃા. ૪પ હજાર પડાવવાનો પ્રયાસ થયો, ફરિયાદ નોંધાઈ, અને એક પકડાયો, જ્યારે ભાજપનો આગેવાન ગણાતો બીજો શખ્સ ભાગી છૂટ્યો, આવી ઘટનાઓ કોરોનાકાળમાં માનવતા પણ મરી પરવારી હોવાનું પુરવાર કરે છે.

સં૫ૂર્ણ લોકડાઉન ટાળવું હોય તો સ્વૈચ્છિક બંધની પહેલને સફળ બનાવવી પડશે

જામનગરમાં આવતીકાલથી ત્રણ દિવસના સ્વૈચ્છિક લોકડાઉનની જાહેરાત વેપાર-ઉદ્યોગ જગતના પ૦ થી વધુ સંગઠનો - એસોસિએશનો વતી અગ્રગણ્ય મંડળોના પ્રમુખો - હોદ્દેદારોએ એક પત્રકાર પરિષદ યોજીને કર્યા પછી એવી ચર્ચા થઈ રહી છે કે, શું આ પહેલ સફળ થશે ખરી...? ફિયાસ્કો તો નહીં થાય ને...? ભાણવડ જેવા કેટલાય શહેરોની જેમ મિશ્ર પ્રતિસાદ તો નહીં મળેને...?

ગઈકાલે પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન શહેર-જિલ્લાની જનતાને પણ કારણ વગર બહાર નીકળવાનું ટાળવાની અપીલ કરવામાં આવી અને શહેર-જિલ્લામાં કોરોનાની ભયાવહ સ્થિતિનો ચિતાર આપીને વાયરસની ચેઈન તોડવા માટે આ સ્વયંભૂ પહેલને સફળ બનાવવાનું આહ્વાન પણ કરાયું.

હવે જો આ સ્વૈચ્છિક બંધ અથવા સ્વયંભૂ લોકડાઉનને મિશ્ર પ્રતિસાદ મળે કે, ફિયાસ્કો થાય, તો કદાચ સત્તાવાર રીતે ગયા વર્ષની જેમ સંપૂર્ણ લોકડાઉન કે મહારાષ્ટ્રની જેમ સેમિ લોકડાઉનનો નિર્ણય સ્થાનિક તંત્રો કે પછી અન્ય સરકાર દ્વારા લેવાય, તો ઉદ્યોગ-ધંધા તદ્દન ભાંગી પડે તેમ છે. ગયા વર્ષના લોકડાઉન અને તે પછીના અનલોકના તબક્કાઓમાં મોટા ઉદ્યોગ-ધંધાઓથી લઈને રિટેઈલરો તથા રોજેરોજનું કમાઈને ખાનારા લારી-ગલ્લા-પથારાવાળાઓ, ચા-નાસ્તા, પાન-મસાલાના વિતરકો અને ફેરિયાઓ વિગેરેનો જે ફટકો પડ્યો હતો અને આર્થિક બદહાલી થઈ હતી તે સ્થિતિ ટાળવી હોય તો આ ૭ર કલાકના સ્વૈચ્છિક લોકડાઉન અથવા સ્વયંભૂ બંધને સફળ બનાવવા માટે માત્ર ઔદ્યોગિક - વ્યાપારી ક્ષેત્રો કે રિટેઈલરો-ફેરીયા, ચા-નાસ્તા-પાન, મસાલાવાળા જ નહીં, પરંતુ આમજનતાનો પણ સંપૂર્ણ સહયોગ જરૃરી છે, કારણ કે, એક તરફ ઉદ્યોગ-ધંધા બંધ રાખવામાં આવે અને બીજી તરફ લોકોની ભીડ રસ્તાઓ પર નીકળી પડે કે, પછી ચોરે-ચૌટે અને શેરી-મહોલ્લાઓ અથવા સર્કલો પર ટોળે વળીને બેસે, કે પછી બાઈક, કાર લઈને નીકળી પડે, તો આ સ્વયંભૂ પહેલનો મૂળ ઉદ્દેશ્ય જ માર્યો જાય તેમ છે.

ગઈકાલે આ ઉદ્દેશો અને સંભાવનાઓનો પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ ઉલ્લેખ વિવિધ વ્યાપાર-ઉદ્યોગક્ષેત્રના અગ્રણીઓ જીતુભાઈ લાલ, સુરેશભાઈ તન્ના, બિપેન્દ્રસિંહ જાડેજા, લાખાભાઈ કેશવાલા વિગેરેએ વિસ્તૃત ઉલ્લેખ કર્યો જ હતો, જેમાંથી આ સ્વયંભૂ પહેલને કોઈપણ ભોગે સફળ બનાવવાની પ્રતિબદ્ધતા પણ ટપકી રહી હતી.

જામનગરની જી.જી. હોસ્પિટલમાં વધારાયેલી વ્યવસ્થાઓ સહિતનો તમામ બેડ ભરાઈ ગઈ, અને સ્મશાનોમાં પણ પાર્થિવદેહોની કતારો લાગી ગઈ, તે સ્થિતિ જોતા કહી શકાય કે કોરોનાએ અનેક જીવતા લોકોને તો પથારીવશ કરી દીધા છે, પરંતુ હવે તો દર્દીઓને "જમીનવશ" કે "સ્ટ્રેચરવશ" થવું પડી રહ્યું છે, એટલું જ નહીં, કમનસીબે મૃત્યુ પામ્યા પછી પણ "કતાર" માં અનંતયાત્રાએ જવા મજબૂર થવું પડી રહ્યું છે, જે આ મહામારીની ભયાનકતા દર્શાવે છે. કટાક્ષમાં એવું કહી શકાય કે પબ્લિક અને ખાસ કરીને નેતાઓએ જો આ વર્ષે ફેબ્રુઆરી, માર્ચથી બહું ભીડભાડ ન કરી હોત, તો કદાચ સારવાર કે અંતિમ ક્રિયા માટે પણ 'ભીડ' લગાવવી પડે, તેવી સ્થિતિ નિવારી શકાઈ હોત.

હવે લાંબા સમયનું લોકડાઉન કે કડક પ્રતિબંધો ટાળવા હોય તો આ ૭ર કલાકના બંધને સફળ બનાવવો જ પડે તેમ છે. જો ૭ર કલાક સુધી લોકડાઉન કે કરફયૂ હોય, તેની જેમ જ સજ્જડ બંધ રહેશે, અને લોકો મહદ્અંશે ઘરમાં જ રહેશે તો જ ચેઈન તૂટશે. આવશ્યક સેવાઓ, મેડિકલ, તબીબી સેવાઓ તથા ઈમરજન્સી તથા જીવન જરૃરી ચીજવસ્તુઓની ઉપલબ્ધિ પણ જળવાઈ રહે અને આ સ્વૈચ્છિક સંપૂર્ણ બંધની પહેલ સફળ થઈ જશે, તો કદાચ કોરોનાના સંક્રમણને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડીને અનેક લોકોને આ મહામારીથી બચાવી શકીશું અને ઘણી બધી મહામુલી જિંદગીઓ પણ બચાવી શકાશે.

વીક એન્ડ લોકડાઉન કે કરફયૂ અધકચરો ઉપાય કે યોગ્ય કદમ...?

આજથી જામનગરમાં ૭ર કલાકના સ્વૈચ્છિક બંધનો પ્રારંભ થયો છે. પચાસથી વધુ સંગઠનો એસોસિએશનો - મંડળોએ મળીને કરેલી આ પહેલને આવકાર મળી રહ્યો છે અને આને સેમિ લોકડાઉન, વીકેન્ડ લોકડાઉન, મીની લોકડાઉન, સ્વૈચ્છિક લોકડાઉન જેવા નામો પણ અપાઈ રહ્યાં છે. આજે બપોર સુધીમાં આ સ્વૈચ્છિક લોકડાઉન અથવા બંધને કેવો અને કેટલો પ્રતિસાદ મળી રહ્યો છે, તે આપણી સામે જ છે.

દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં પણ આજે રાત્રિથી સોમવારે સવાર સુધીનું વીકેન્ડ લોકડાઉન કેજરીવાલ સરકારે જાહેર કર્યુ છે, જેને "વીકેન્ડ કરફયૂ" નું સ્વરૃપ આપવામાં આવ્યું છે. જો કે, આ વીકેન્ડ કરફયૂને ઘણાં લોકો અધકચરો ઉપાય ગણાવી રહ્યાં છે, કારણ કે સિનેમા હોલ ૩૦ ટકા સાથે ચાલુ રાખવા, અને કેટલીક બજારો વારાફરતી ખૂલ્લી રાખવા સહિતની કેટલીક છૂટછાટો કદાચ જોખમી બની શકે છે, તેવી સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

એક તરફ એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે, આ વખતે વાયરલના ફેલાવાની ઝડપ વધુ છે અને હિસ્ટ્રી મેળવીને ટ્રેસીંગ કરવાનું પણ આટલા બધા કેસો માટે લગભગ અસંભવ છે, ત્યારે લોકડાઉન જેવા ઉપાયો કામ લાગે તેમ જણાતા નથી, તો બીજી તરફ એવો અભિપ્રાય પણ અપાઈ રહ્યો છે કે, લોકો સ્વયં જ માસ્ક અને સોશ્યલ ડિસ્ટન્સનું ચૂસ્ત પાલન નહીં કરી રહ્યાં હોવાથી સેમિ લોકડાઉન અને સ્વૈચ્છિક લોકડાઉન જેવા પ્રયોગો કરવામાં આવી રહ્યાં છે, કારણ કે, ગત્ વર્ષ જેવા લાંબા અને સંપૂર્ણ લોકડાઉનથી હવે આર્થિક બદહાલી અને ભૂખમરાની વિકટ સ્થિતિ ઊભી થઈ જાય તેમ છે, જે કદાચ મહામારી જેટલી જ વિકટ સમસ્યા બની શકે છે. આ કારણે જ લોકોમાં સ્વયં જ જાગૃતિ આવે તે માટેના પ્રયોગો થઈ રહ્યાં છે. ગુજરાત અને ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્રના ઘણાં ગામડાઓએ સ્વયંભૂ અને સજ્જડ લોકડાઉનના સફળ પ્રયોગો કર્યા, તેને કારણે હવે રાજયમાં ઘણાં શહેરોમાં પણ આ દિશામાં કદમ ઉઠાવવાના શરૃ કર્યા છે, જેવા જામનગરે પહેલ કરી છે.

હવે સંક્રમણ વધવાના કારણો અને તેના દોષારોપણની સાથે-સાથે આ ખતરનાક મહામારીથી બચવા હવે શું કરવું જોઈએ, તે મુદ્દો શાસકો કે તંત્રોના બદલે સમાજે વિચારીને સ્વયંભૂ આ મહામારી સામે સંઘર્ષ કરવાનો સમય આવી ગયો છે.

ગઈકાલે દેશમાં કોરોનાના કેસોનો આંકડો બે લાખ સુધી પહોંચી ગયો અને કેટલાક ગણિતજ્ઞો, વૈજ્ઞાનિકો તથા સંશોધકોના મત મુજબ આગામી સપ્તાહમાં આ આંકડો દૈનિક પાંચ લાખ સુધી પહોંચી શકે છે, જેથી હવે દિવસે-દિવસે સ્થિતિ બેકાબુની સાથે-સાથે દર્દનાક પણ બની જશે જો કે, તે ૫છી સંક્રમણ ઘટવા લાગશે, તેમ પણ કહેવાય છે.

જામનગરની કોવિડ હોસ્પિટલમાં ખાટલા ખૂટી પડ્યા અને અમદાવાદની સિવિલ હોસ્પિટલ બહાર દર્દીઓ સાથેની એમ્બ્યુલન્સની (વેઈટીંગમાં) લાઈનો લાગી તેવા અહેવાલો અને સ્મશાનોમાં પાર્થિવ દેહોને પણ લાઈનો લાગી છે અને લાંબુ વેઈટીંગ ઊભું થઈ રહ્યું છે, આ ભયાવાહ સ્થિતિ સામે હવે માસ્ક, સોશ્યલ ડિસ્ટન્સીંગ અને ખાસ કરીને વેક્સિનેશન માટે સ્વયં જનતાએ જ જાગૃત થવું પડશે. ૭ર કલાકના સ્વૈચ્છિક લોકડાઉનની જામનગરે પહેલ કરી છે, તેવી જ જાગૃતિ નગરજનો હવે વેક્સિનેશન માટે પણ બતાવે તે જરૃરી છે.

હવે કોરોના થતા માનસિક અસર થઈ જવાની ઘટનાઓ વધવા લાગી છે, અને કોરોના થવાથી આત્મહત્યા કે તેવા પ્રયાસના  બનાવો વધી રહ્યાં છે, તે ચિંતાજનક છે. જામનગરમાં એક વાત એ સારી થઈ છે કે, કોરોનાના દર્દીઓ સાથે બહારગામથી આવતા સગા-સંબંધીઓના ભોજન-નિવાસની સુવિધા માટે અનેક સંસ્થાઓ તથા સમાજો આગળ આવ્યા છે. કમનસીબી એ વાતની છે કે, એક તરફ હોસ્પિટલોમાં ખાટલા ખૂટી રહ્યાં છે, તો બીજી તરફ અંતિમક્રિયા માટે પણ લાઈનો લાગે છે, નગરમાં કેટલાક સ્થળોએ તંત્ર અને વેપારી વર્ગ વચ્ચે બોલાચાલીની ઘટનાઓ બની, તે પણ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે, કારણ કે આ સમય સૌએ સાથે મળીને કોરોના સામે સંઘર્ષ કરવાનો છે. તેમાં પરસ્પર લડતા રહેશું તો કળીયુગનો કાળોતરો કોરોના આપણને ડંખતો જ રહેશે.

સ્વૈચ્છિક બંધના એલાન વચ્ચે સી.એમ.ની વિઝિટ... સિક્કાની બન્ને બાજુ જોવી પડે

જામનગરમાં જી.જી. કોવિડ હોસ્પિટલ ભરચક્ક છે અને બેડ ખાલી નથી, તેવા અહેવાલો તથા ટપોટપ મૃત્યુ થતા હોવાથી સ્મશાનોમાં પણ કતારો લાગી હોવાના દૃશ્યો જોયા પછી આ મહામારીની ભયાનકતા અને જામનગરમાં તેની માઠી અસરોના પડઘા ગાંધીનગર સુધી પડ્યા અને મુખ્યમંત્રી જામનગરની મુલાકાતે આવવાના છે, તેવી ગઈકાલે જ જાહેરાત થઈ ગઈ. તેઓની જામનગર અને કચ્છની આજની મુલાકાત ઘણી જ સાંકેતિક છે અને રૃપાણીના હોમટાઉન રાજકોટ જેટલું જ મહત્ત્વ તેઓ રાજયના તમામ શહેરોને આપે છે, તેવું જણાય (અથવા દેખાડાય) છે.

ગઈકાલે ૭ર કલાકના સ્વૈચ્છિક લોકડાઉનની જાહેરાતો બપોર સુધી તો ફિયાસ્કો થયો હોય તેમ જણાયું હતું. પરંતુ તે પછી કેટલાક આગેવાનો બંધ કરાવવા નીકળ્યા અને ફોનથી પણ વિવિધ સંગઠનો-મંડળો અને એસોસિએશનો દ્વારા અનુરોધ કરાતા ગઈકાલે બપોર પછી થોડી વધુ દુકાનો-વ્યાપારી સંકુલો તથા કેટલાક ચા-નાસ્તાના રેસ્ટોરન્ટો વિગેરે બંધ થતા તદ્દન ફિયાસ્કો થતો અટકી ગયો હતો. "સ્વૈચ્છિક" નો અર્થ જ "પોતાની ઈચ્છા" મુજબ કરવાની છૂટ આપે છે, જેનો લાભ ઘણાં લોકોએ લીધો હતો, પરંતુ તે પછી કોરોના પણ પોતાની ઈચ્છા મુજબ જ વર્તી રહ્યો છે, તે કોઈએ ભૂલવું ન જોઈએ.

આ પ્રકારના એલાનો થાય, ત્યારે તેનો પ્રતિસાદ કેવો મળ્યો, તે અંગે વિવિધ અભિપ્રાયો સામે આવતા હોય છે. આ બાબત "અડધો ગ્લાસ ખાલી છે, તેમ કહેવું, કે અડધો ગ્લાસ ભરેલો છે, તેમ કહેવું" તેના જેવી છે. બન્ને વાત સાચી છે. ગ્લાસમાં પાણી  ઓછું છે, અથવા ગ્લાસ પૂરેપૂરો ભરેલ નથી તે હકીકત છે, જેને અડધો ભરેલો પણ કહી શકાય, અને અડધો ખાલી છે, તેમ પણ કહી શકાય. જો કે, ગ્લાસ પૂરો ભરેલો નથી, તે સત્યમાં આથી કોઈ ફેર પડતો નથી.

કોઈપણ ઘટના માટે સિક્કાની બન્ને બાજુ જોવી પડતી હોય છે. એવું પણ બની શકે છે કે, સ્વૈચ્છિક લોકડાઉનના નિર્ણયનો અમલ કરાવવા માટે કોમ્યુનિકેશન સિસ્ટમનો ભરપૂર ઉપયોગ નહીં થતા "ગેપ" રહી ગયો હોય. એવું પણ બની શકે કે એકબીજાને જોઈને દેખાદેખીમાં નાના-મોટા ધંધાર્થીઓએ પોતાનો ધંધો પુનઃ શરૃ કરી દીધો હોય. જો કે, મોટાભાગે તો "ભય વિના પ્રિતી નહીં" તે કહેવત મુજબ આપણે બધા સ્વૈચ્છિક અંકુશોના બદલે ફરજીયાત મૂકાતા પ્રતિબંધો પાળવા જ વધુ ટેવાયેલા છીએ.

ગઈકાલે બપોરે "બંધ" નો વ્યાપ વધ્યો. આજે સવારથી શહેરમાં સ્વૈચ્છિક બંધને મળી રહેલા પ્રતિસાદની સ્થિતિ પણ આપણી સામે જ છે. તે ઉપરાંત મુખ્યમંત્રીની સાથે ઉપમુખ્યમંત્રી જેઓ આરોગ્ય મંત્રી પણ છે, તેમની મુલાકાતની પણ ગઈકાલે જાહેરાત થઈ હતી. આ મુલાકાત જામનગરમાં કોરોનાની ગંભીર સ્થિતિ સૂચવે છે, જો કે, કેટલાક મતલબી અને સ્વલક્ષી લોકોને ગંભીરતા ત્યારે જ આવતી હોય છે, જ્યારે ખુદના પગતળે પાણીનો રેલો આવે...!!!

close
Ank Bandh 29 March
close
PPE Kit